بررسی و شناخت عوامل مؤثر بر عملکرد شغلی یکی از برنامه‌های مهم آموزش‌وپرورش در بخش کلان محسوب می‌شود. تا از این طریق عوامل مرتبط با آن مانند جذب آموزش‌وپرورش و حفظ دبیران به شکل بهتری توسط وزارت آموزش‌وپرورش برنامه‌ریزی و اجرا شود. ( سید جوادی، 1381)
متغیرهای زیادی وجود دارد که عملکرد شغلی را در دبیران تحت تأثیر قرار می‌دهند. در این بررسی انگیزش و خلاقیت متغیرهایی هستند که رابطه آن‌ها با عملکرد شغلی موردبررسی قرار می‌گیرد.
انگیزش ازجمله متغیرهای مهم و اساسی جهت افزایش عملکرد لازم در دبیران در سیستم آموزشی کشور می‌باشد در وسیع‌ترین سطح، مفهوم انگیزش شغلی می‌تواند در طبقه جای گیرد.
قدیمی‌ترین دیدگاه، انگیزش را به‌عنوان یک ویژگی یا مجموعه‌ای از ویژگی‌های شخصیتی تلقی می‌کند. در این دیدگاه، انگیزش به تفاوت‌های فردی در صفاتی که به رفتار کاری و عملکرد شغلی مربوطند، اشاره دارد. مشکل اساسی این دیدگاه، حیطه گزینش کارکنان علاقمند به انگیزش شغلی، مشخص کردن انگیزش و نیز ارزیابی دقیق تفاوتهای فردی در ارتباط با آن می باشد. طرفداران این دیدگاه معتقدند که تفاوت‌های فردی در عملکرد شغلی اغلب بر اساس انگیزش متداول و معمول تبیین می‌گردند( ارشدی، 1386)
جونز (1995) انگیزش را مجموعه‌ای از نیروهای انرژی‌بخش می‌داند که از درون و نیز ورای هستی شخص سرچشمه می‌گیرند تا آغازگر رفتار مربوط به کار باشد و شکل، جهت، شدت و مداومت آن را تعیین نماید. به اعتقاد فرانکو، نبت، کانفرواستوبلیس (2004) انگیزش وقتی وجود دارد بین اهداف فرد و اهداف فرد همسویی وجود داشته باشد.
انگیزش یکی از ابزارهای مهم برای تولید مؤثر و کارآمد و خلق محیط کاری مثبت و اجرای موفقیت‌آمیز برنامه‌ها عنوان می‌شود. دبیران بدنه اصلی هر مدرسه را تشکیل می‌دهند و مسلماً در سیستم، از برنامه‌ها، فعالیت‌ها و تجهیزات و مواد بیشتر اهمیت دارند. آموزش دانش آموزان و ارتقای بهداشت و درمان جامعه مؤثر واقع شود تا به این وسیله از بروز جامعه بیمار و غیرمولد در آینده پیشگیری شود.(غفاری)
وجود تنش نارضایتی شغلی دبیران می‌تواند تهدید کند، سلامت جسمی و روانی کیفیت زندگی و همین‌طور مانع دستیابی به اهداف توسعه فردی و اجتماعی باشد. فقدان انگیزش در کاهش میزان حضور در محل کار و کمیت و کیفیت کار تأثیر دارد. در یک پژوهش نامشخص بودن آینده، فقدان برنامه صحیح و امنیت شغلی عوامل تأثیرگذار در کاهش انگیزش معرفی‌شده است.
عواملی چون جالب بودن کار، قدردانی، حقوق کافی، شرایط کاری مناسب و ماهیت کاری در افزایش انگیزش شغلی دبیران مؤثر قلمداد شده‌اند. همچنین نتایج مطالعات روی دبیران در محیط‌های آموزشی نشان می‌دهد کمبود حقوق و دستمزد، نداشتن امنیت شغل، عدم استقلال شغلی و منابع ناکافی، به‌عنوان عوامل مرتبط با نارضایتی شغلی و ایجاد استرس بیان‌شده است . اگرچه ارتباط بین انگیزش دبیران و موفقیت دانش آموزان به اثبات نرسیده است، ولی رابطه مثبت آن به عملکرد شغلی دبیران به اثبات رسیده است. (غفاری)
یکی دیگر از تئوری‌های انگیزش شغلی، تنوری دو عامل هرزبرگ است. او معتقد است که انگیزش تحت تأثیر عوامل محرک انگیزش عوامل درونی یا (ذهن فرد) و عوامل بهداشتی (عوامل خارجی) است.
عوامل محرک انگیزش یا ذهنی از انجام کار ناشی می‌شوند و موجب رضایتمندی فرد شده و به‌عنوان پاداش‌های درونی یا ذهنی محسوب می‌شود که برای افزایش انجام کار ضروری‌اند همانند موفقیت، پیشرفت و قدردانی درحالی‌که برای تأمین و فقط سلامت سازمان، شناسایی عوامل یا خارجی عمدتاً با محیط و زمینه شغل ارتباط دارند و کارکنان را در سازمان ابقا می‌کند که شامل خط و مشی و مقررات و شرایط محیط کار حقوق و دستمزد، روابط شخصی باهم ردیفان و امنیت شغلی می‌شوند.
مطالعات بسیاری درباره تأثیر عوامل انگیزش (ذهنی) و بهداشتی بر انگیزش و رضایت شغلی کارکنان صورت گرفته است که در مواردی اهمیت بیشتر عوامل ذهنی بر عوامل بهداشتی یا خارجی را تأیید کرده‌اند که مطابق نظر هرزبرگ است و در مواردی اهمیت عوامل خارجی را بیان کرده‌اند.
یکی از وظایف مهم مدیران در سازمان‌ها، شناسایی استعدادهای بالقوه کارکنان خود و فراهم کردن زمینه‌های رشد و شکوفایی آنان است که زمینه تحقق هدف مهم و اساسی ارتقای بهره‌وری را نیز فراهم می‌کند. به‌عبارت‌دیگر شناخت مسائل انگیزش کارکنان جهت بهبود عملکرد و افزایش بهره‌وری سازمان بسیار حائز اهمیت است. همچنین کسب چنین شناختی می‌تواند به بهبود کاربرد و منابع انسانی سازمانی کمک شایانی کند و در جلوگیری از مقاومت کارکنان در مقابل تغییرات، کاهش محدودیت در بازده و مبارزه با ستیز و مجادله کاری کارکنان با یکدیگر کمک کند و به ایجاد یک سازمان سودآور منتهی شود.
خلاقیت
درزمینه خلاقیت، تعاریف متعدد و متنوعی ارائه‌شده است. خلاقیت واژه‌ای عربی است که ریشه آن « خلق» به معنی آفریدن است. در لغت‌نامه دهخدا خلاقیت به معنای خلق کردن و بوجود آوردن است و فرد خلاق شخصی است که دارای عقاید نو باشد. در فرهنگ و بستر (2003) خلاقیت، قدرت و توانایی خلق و ایجاد مفاهیم یا به‌کارگیری آن در شکل جدید از طریق مهارت‌های ذهنی تعریف‌شده است.( سام خانیان 1384)
خلاقیت، توانایی کاربرد دانش برای حل مساله و نوآوری است. خلاقیت همواره شامل ایده‌های جدید نیست بلکه گاهی می‌تواند درباره انتقال دانش موجود به موقعیتی‌های جدید و قرار دادن آن‌ها در موقعیت متفاوت باشد. و یا می‌تواند در مرتبط ساختن روش‌هایی که قبلاً وجود نداشته‌اند به‌کاررفته شود( نیاز آذری و همکاران، 1390)
گیلفورد نیز با نگاهی بر اساس ویژگی‌های شخصیتی خود خلاق، خلاقیت را مجموعه‌ای از توانایی‌ها و خصایصی می‌داند که موجب تفکر خلاق می‌گردد( نیاز آذری و همکاران، 1390).
فرآیند خلاقیت در تعامل فرد با محیط شکل می‌گیرد؛ محیط منجر به تحریک فیزیکی و اجتماعی می‌شود و خلاقیت را در اعضا تقویت می‌کند در حال حاضر خلاقیت منجر به کسب مزیت رقابتی برای سازمان می‌شود و سازمان‌ها برای پرورش کارکنان خلاق در مسیر توسعه محصولات و خدمات جدید باهم رقابت می‌کنند (جونز،2003) خلاقیت نقش مهمی در توسعه آن کشور ایفا می‌کند. مطالعات قبلی در مورد خلاقیت، بر این دیدگاه تأکید دارد که خلاقیت، عامل مهمی در توانایی رقابت و توسعه ملی است(پورطهماسبی و همکاران،1389)
از اوایل دهه 1950 به بعد، تصور و باور سنتی و غیرعلمی از خلاقیت به‌عنوان نبوغ، جای خود را به دیدگاه جدیدی داد که شامل تحقیقات و پژوهش‌های علمی و نظاممند صاحب‌نظران خلاقیت ازجمله مکنیون، تیلور، مازلو، بارون، تونس است( صادقی مال امیری،1386، اخوان ضرغامی و همکاران،1390)
بر اساس این دیدگاه، خلاقیت استعدادی بالقوه و همگانی است و می‌توان با شناخت عوامل مؤثر بر آن، آن را پرورش داد و شکوفا کرد.
پژوهش‌های متعددی درزمینه سنجش ارتباط میزان خلاقیت افراد و عوامل مختلف جمعیت شناختی انجام‌شده است که نتایج متفاوتی را نسبت به هم ارائه کرده‌اند.
نوآوری، عملی کردن اندیشه‌های نو و بدیعی است که از خلاقیت ناشی می‌شود. متخصصان مدیریت، «نوآوری» را مترادف با «ابداع» می‌دانند و معتقدند «نوآوری» فرآیند پایانی خلاقیت و به عبارتی جلوه و نمود بیرونی آن می‌باشد که به‌صورت یک محصول یا تولید بدیع و تازه آشکار می‌شود. به‌زعم آنان، آنچه موجب نوآوری می شود، توان خلاقیت فرداست که او را به سوی نوآوری در کار و تولید می‌کشاند( آقایی فیشانی،1377) درواقع نوآوری تبدیل خلاقیت و ایده‌های نو به عمل و نتیجه است. پشتوانه اصلی نوآوری در همه ابعاد آن داشتن و ارائه ایده‌های نو است. (WONGLIMPIYURT ,2004)، غالباً نوآوری‌ها از جستجوی آگاهانه و هدفمند به دنبال فرصت‌های جدید حاصل می‌شود و این فرآیند با تحلیل این فرصت‌ها آغاز می‌شود (Hodgetts , 2007)
در نظام آموزشی و پرورش معاصر تفکر خلاق و پرورش آن اهمیت بسزایی دارد و نظر بسیاری از محققان و نظریه‌پردازان در رشته‌ها و قلمروهای علمی مختلف را به خود جلب نموده است. ( البرزی، 1390)
و در بررسی سیر تاریخی تعاریف خلاقیت نقش فرد و ویژگی‌های شخصیتی( شلی، 1991) و فرآیندهای ذهنی و محیط اجتماعی (آمابلی، 1990) مورد بررسی قرارگرفته است و در کلیه تعاریف دو عامل تازگی و ارزشمندی پاسخ، شاخص‌های اساسی خلاقیت محسوب می‌شوند. ( هنی، 2003)
تحقیقات و پژوهش‌هایی که در دهه‌های اخیر به‌ویژه از اوایل دهه 80 در ایران پیرامون خلاقیت صورت گرفته است حاکی از شناخت جایگاه آن در نظام آموزش می‌باشد و ضرورت غیرقابل‌انکار آن از سوی معلمان، متخصصان، برنامه ریزان و مسئولان تأییدشده است.
استالین(1962) خلاقیت را به این‌گونه تعریف می‌کند منجر به ایجاد یک کار جدید می‌شود که در زمان خود به‌عنوان یک‌چیز قابل دفاع یا مفید و خشنودکننده، موردقبول گر و قابل‌توجهی قرار می‌گیرد. آیزنک(1979) می‌گوید خلاقیت دیدن روابط جدید، پدید آوردن اندیشه‌های غیرمعمول و فاصله گرفتن از الگوهای سنتی تفکر است (بهروزی، 1375)
تورنس (1959) نقل از کفایت در تعریف خلاقیت اظهار می‌دارد: خلاقیت فرآیندی است مشتمل بر حساسیت به مسائل، کمبودها، تنگناها و ناهماهنگی‌ها و این حساسیت در پی تشخیص مشکل یا مشکلاتی وجود می‌آید و به دنبال آن جستجو برای یافتن راه‌حل‌های جهت رفع آن مشکلات و طرح فرضیه‌های برای این منظور آغاز می‌گردد، پس‌ازآن فرضیه‌های مطرح‌شده و راه‌حل‌های ناشی از آن مورد آزمایش قرار می‌گیرد و در صورت لزوم دست‌کاری می‌شود و تغییرات لازم در آن‌ها به وجود می آید و بالاخره نتایج حاصل از این آزمایش منتشر می گردد. (کفایت،1373) مارکسپری (1993) به نقل از بهروزی می‌گویند نتیجه تولید خلاقیت تعیین‌کننده نیست و آن فقط موقعی نیست که فرد خلاق چیز جدیدی ارائه کند که قبلاً وجود نداشته است بلکه اختراع مجدد نیز نوعی خلاقیت به شمار می‌رود با آفرینش گری از دیدگاه خلاق یعنی بر حسب فیزیولوژی فرد مانند عادتها و ارزش‌های او مورد ملاحظه قرار گیرد همچنین آفرینش گری می‌تواند از طریق فرآیندهای ذهنی مانند انگیزش ادراک، یادگیری، تفکر و ارتباط تعیین شود که درکنش خلاق ظاهر می‌شوند. تعریف آفرینش گری متوجه تأثیرات فرهنگی و محیطی است سرانجام آفرینش گری را برحسب نتایج حاصل از آن مانند نظریه‌ها، اختراعات نقاش و کندوکاو اشعار شناخت (بهروزی 1375)
اهمیت و ضرورت تحقیق
بررسی انگیزش دبیران و پی بردن به علل پیامدهای آن حائز اهمیت بسیار است. این کار باعث می‌شود تا گام‌های مناسبی در جهت ایجاد تغییرات و پیش‌گیری از شکست و افت در عملکرد برداشته شود. از سوی دیگر، انگیزش دبیران در رابطه با بازده‌هایی همچون بهره‌وری، تمایل به اعمال و تلاش در کار و نوآوری از اهمیتی خاص برخوردار است. همچنین انگیزش بر بازده‌های شخص مانند خشنودی شغلی، استرس و تمایل به ترک سازمان تأثیری به سزا دارد (گیا کامنی 1996).
انگیزش، شرطی لازم برای عملکردی اثربخش در سازمان‌ها است، اما کافی نیست. بدون انگیزش، افراد در سطح فردی عملکرد بالایی نخواهد داشت و در کسب اثربخشی در سطح سازمان نیز با شکست مواجه خواهند شد( تن هورن، فریناریوا، روز و دانیس ،1996 بررسی در زمینه انگیزش و خلاقیت و نقش آن در عملکرد دبیران از مباحثی است که کمتر به آن توجه شده است، لذا انجام پژوهش در این زمینه می تواند مفید و مؤثر باشد.
محققان معتقدند همه انسان‌ها در کودکی از استعداد خلاق برخوردارند، لکن فقدان محیط مناسب و بی‌توجهی و عدم تقویت این توانایی، ضروری است، زیرا سیستم آموزش در دوره انتقال و تغییر، نیاز مبرم به راه‌حل‌های مفید برای مسائل حال و آینده دارند.( کاگیا- لیدا 1387)
امروزه همه‌ی دانشمندان، اندیشمندان و محققان متفقند که اساس قدرت انسان ناشی از خلاقیت اوست، پس می‌توان گفت: تاریخ تمدن ثبت توانایی خلاق بشر است. چنین است که «تورنس» می‌گوید: ما برای بقا نیازمندیم قدرت خلاق انسان ها را توسعه داده و مورداستفاده قرار دهیم. وی همچنین خلاقیت را مهم‌ترین اسلحه آومی می‌داند که با آن می‌تواند فشارهای روحی را که به سبب زندگی روزانه و امور غیر منتظره پیش می‌آید، از بین ببرد. امروزه روان شناسان، جامعه شناسان و سایر دانشمندان ارزش و اهمیت خلاقیت را برای فرد و جامعه شناخته‌اند و بر آن تأکید می‌ورزند؛ زیرا همگی به این واقعیت رسیده‌اند و معتقد‌اند که علم و هنر و تکنولوژی مدیون و محصول فرآیند خلاقیت آدمی هستند و بین آنها و فرآیند خلاقیت هم‌بستگی وجود دارند؛ اما بااین‌وجود هنوز اهمیت خلاقیت در جامعه ما، مخصوصا در مدارس و مراکز آموزش عالی، چندان شناخته نیست (کاکیا، لیدا،1987)
با توجه به اثرات عمده ای که انگیزش و خلاقیت بر عملکرد شغلی دبیران در مدارس و در نهایت رشد دانش آموزان و سطح علمی جامعه دارند و با توجه به اینکه تا کنون پژوهش های اندکی در کشور ما در این رابطه صورت گفته است، انجام این پژوهش ضروری به نظر می رسد، همچنین کاربرد نتایج این پژوهش می تواند در افزایش بهره وری و ارتقای عملکرد شغلی دبیران مفید باشد. نتایج این پژوهش نیز راهگشای تحقیقات بعدی خواهد بود.
اهداف پژوهش ( اصلی، فرعی)
– هدف اصلی
هدف اصلی این پژوهش بررسي رابطه بین انگیزش و خلاقیت، عملکرد شغلی دبیران مقطع متوسطه شهرستان کنگاور در سال تحصیلی 1394 است.
اهداف فرعی
1-تعیین رابطه بین انگیزش با عملکرد شغلی دبيران
2-تعیین رابطه بین خلاقیت با عملکرد شغلی دبيران
3-پیش بینی عملکرد شغلی بر اساس انگیزش و خلاقیت دبيران

فرضیه های پژوهش
1-بین انگیزش با عملکرد شغلی دبيران رابطه وجود دارد.
2-بین خلاقیت با عملکرد شغلی دبيران رابطه وجود دارد.
3-انگیزش و خلاقیت توان پیش بینی عملکرد شغلی دبيران را دارد.
تعاریف (مفهومی – عملیاتی)
تعریف مفهومی انگیزش
کانفر و هگستاد (1997) انگیزش را به عنوان تفاوتهای فردی با دوام و بین موقعیت در رابطه با تمایل به گرایش و اجتناب از صرف تلاش های معطوف به هدف تعریف کرده اند به اعتقاد آنها تفاوتهای فردی در انگیزش امکان توسعه مهارتهای انگیزش را فراهم می آورد.
تعریف عملیاتی انگیزش:
منظور از انگیزش نمره ای است که هر فرد در پرسشنامه انگیزش 20سوالی جونز و فیفر کسب کرده است.
تعریف مفهومی خلاقیت
بائر (1993): فرآیندی فکری که راه حلی برای یک مساله، یک محصول یا یک تلاش ارائه می دهد به عبارتی دیگر، خلاقیت، توانایی ایجاد یک نظریه بدیع یا تطبیق نظریات دیگران با یکدیگر است.
تعریف عملیاتی
منظور از خلاقیت نمره ای است که فرد از پرسشنامه خلاقیت 50سوالی استاندارد رندسیپ کسب كرده است.

عملکرد شغلی (تعریف مفهومی)
عملکرد شغلی عبارت است از ارزش مورد انتظار سازمانها از رویدادهای رفتاری مجزا که افراد طی یک دوره زمانی مشخص انجام می دهند( موتویدلو ،2003)
تعریف عملیاتی عملکرد شغلی
منظور از عملکرد شغلی در این پژوهش نمره ای است که هر فرد از پرسشنامه عملکرد شغلی پاترسون كسب كرده است.

فصل دوم
پیشینه پژوهش

در این فصل ابتدا به ماهیت و تعریف عملکرد شغلی و نظریه های مختلف در این زمینه و معیارهای سنجش عملکرد دبیران پرداخته می شود، سپس در ارتباط با رفتارهای ضد بهره وری و انواع مختلف آن بحث می شود، در ارائه انگیزش و نظریه های مختلف در ارتباط ما با انگیزش کارکنان و انواع مختلف انگیزش ( تبحر شخصی، برتری رقابتی، انگیزش مربوط به اضطراب و سخت کوشی) بحث خواهد شد در ارتباط با خلاقیت به طور مفصل بحث خواهد شد و تعاریف مختلف آن از دیدگاه نظریه پردازان و تئوری های مختلف در این زمینه ارائه خواهد شد.
شناسایی متغیرها
عملکرد شغلی
در متون روان شناسی صنعتی و سازمانی به کرات آمده است که: عملکرد = توانایی × تلاش
انگیزش
کمپل و پریچارد (1976) بیان می کنند که اگر تابع فوق را اندکی گسترش دهیم بسیار یاری رسان خواهد بود. عملکرد را می توان به عنوان هر رفتاری که معطوف به تکلیف کاری یا دستیابی به هدف باشد تلقی نمود. عملکرد می تواند شامل حل تعارض با یک همکار و گرفتن عملکرد رضایت بخش باشد ( کمپل و پریچارد،1976)
در این فرمول عملکرد مترادف با تلاش، توانایی یا ترکیبی از هر دو نمی باشد. تصمیم به انجام تکلیفی خاص، درک از کاری که باید انجام شود، تصمیم به مداومت در انجا دادن کار و محدودیت ساز محیطی همگی نقش مهمی ایفا می کنند. تلقی انگیزش به عنوان تعیین کننده های موارد زیر بسیار مهم به نظر می رسد.
الف) تصمیم گیری در مورد آغاز تلاش در تکلیفی خاص
ب) انتخاب میزان خاصی از تلاش
ج) تصمیم در مورد مداومت در اعمال تلاش طی زمان.
یعنی انگیزش با مجموعه ای از روابط متغیرهای مستقل/ وابسته سرو کار دارد که جهت، فراوانی و مداومت رفتار فرد را با ثابت نگه داشتن اثرات استعداد، مهارت، درک تکلیف ومحدودیت های اعمال شد، از سوی محیط تبیین می نماید( کمپل و پریچارد،1976)
عملکرد شغلی را می توان به عنوان کل ارزش مورد انتظار سازمان ما از رویدادهای رفتاری مجزا که افراد طی یک دوره زمانی مشخص انجام می دهند، تعریف نمود (موتو ویدلو، 2003)
اندیشه مهم در این تعریف، آن عملکرد یک ویژگی رفتار است؛ آن ویژگی رفتار که عملکرد به آن اشاره دارد، ارزش مورد انتظار سازمان می باشد. بنابراین براساس این تعریف، سازه عملکرد متغیری است که بین مجموعه رفتار هایی که توسط افراد مختلف و بین مجموعه رفتار هایی که از سوی یک شخص در زمان های متفاوت انجام می گیرد، تمایز قائل می شود. این تمایز مبتنی بر این است که تا